Analiza palinologiczna mioceńskich wypełnień lejów krasowych w Tarnowie Opolskim na Wyżynie Śląskiej - wyniki wstępne

Content Provider	Semantic Scholar
Author	Worobiec, Elżbieta Szulc, Jolanta Sporządziła Protokół
Copyright Year	2010
Abstract	Wiek osadów kopalnych lejów zachodniej czêœci Wy¿yny Œl1skiej by3 dot1d niejasny. Na podstawie przes3anek litologicznych najczêœciej przyjmowany by3 ich trzeciorzêdowy wiek. Na s1siednim obszarze pstre utwory l1dowe, zawieraj1ce debris lignitowe, wystêpuj1 zwykle miêdzy œrodkowomioceñskimi osadami morskimi a plejstoceñskimi glinami zwa3owymi, st1d przyjmowano ich wiek jako poŸnomioceñski (Michael, 1914; Quitzow, 1915). Wspó3czesna analiza zespo3u œlimaków l1dowych, wystêpuj1cych w podobnych utworach wêglistych w Opolu (ca. 15 km NW od Tarnowa Opolskiego), wskazuje na ich œrodkowomioceñski wiek (Stworzewicz, 1998). Brak by3o dot1d szczegó3owych paleobotanicznych (m. in. palinologicznych) badañ osadów wype3niaj1cych te leje. Baranowska-Zarzycka (1980) oznaczy3a mchy, owoce i nasiona z Nowej Królewskiej Wsi ko3o Opola, jednak opisane przez ni1 16 taksonów nie mo¿e stanowiæ podstaw do odtworzenia panuj1cej wówczas roœlinnoœci. Próbê okreœlenia wieku wype3nienia lejów krasowych w okolicach Opola metod1 palinologiczn1 podjê3a Sadowska (Rogala & Sadowska, 2003), badaj1c w tym celu 6 próbek z ró¿nych lejów krasowych z Garbu Che3ma – z Tarnowa Opolskiego i Góra¿d¿y. Jedynie w dwóch próbkach z Tarnowa Opolskiego natrafi3a ona na materia3 py3kowy, pozwalaj1cy na dokonanie analizy sk3adu procentowego zespo3u sporomorf. Uzyskane w ten sposób wyniki maj1 znaczenie orientacyjne i pozwoli3y jedynie potwierdziæ neogeñski wiek osadów wype3niaj1cych leje krasowe. Prezentowany w niniejszym artykule materia3 pochodzi z wype3nienia jednego z lejów krasowych rozwiniêtych w obrêbie œrodkowotriasowych wapieni, ods3aniaj1cych siê w rejonie Tarnowa Opolskiego, w zachodniej czêœci Wy¿yny Œl1skiej (ryc. 1). Badany lej, widoczny w czynnym kamienio3omie kopalni Lhoist Opolwap w Tarnowie Opolskim, tworzy depresjê o g3êbokoœci ok. 20 metrów, rozwiniêt1 w rafowych i bioklastycznych wapieniach warstw diploporowych i karchowickich, podœcielonych s3abo krasowiej1cymi marglistymi osadami warstw terebratulowych. Lej wype3niaj1 ilaste osady rezydualne z konkrecjami limonitowymi oraz utwory lignitowe (ryc. 2). Czêœæ wype3nienia uleg3a osuniêciu w momencie otwarcia leja, w czasie prac górniczych, pomimo to mo¿liwe jest odtworzenie pierwotnej sukcesji osadów leja. W badanym obecnie leju krasowym znaleziono bardzo bogaty taksonomicznie zespó3 doskonale zachowanych sporomorf (ziaren py3ku i zarodników) oraz mikroskamienia3oœci bêd1cych pozosta3oœci1 glonów s3odkowodnych. Glony te, chocia¿ maj1 s3abo poznane i prawdopodobnie niewielkie znaczenie stratygraficzne, s1 wa¿nymi wskaŸnikami œrodowiskowymi. Mo¿na je wykorzystaæ przy interpretacji warunków sedymentacji osadów, w których wystêpuj1. Mo¿liwe sta3o siê zarówno odtworzenie wystêpuj1cych zbiorowisk roœlinnych i przeœledzenie ich sukcesji w trakcie wype3niania siê leja krasowego, jak i przybli¿enie warunków klimatycznych oraz okreœlenie wieku wype3nienia leja. Materia3 i metody W trakcie badañ terenowych, przeprowadzonych w maju 2009 roku w kamienio3omie w Tarnowie Opolskim (ryc. 1), pobrano 16 próbek z osadów wêglistych wype3niaj1cych jeden z lejów krasowych (ryc. 2). Osady te s1 s3abo zró¿nicowane litologicznie, nieznacznie zmienia siê jedynie barwa osadów – ku stropowi s1 one nieco ciemniejsze. Próbki zosta3y pobrane z g3êbokoœci 100–625 cm, 1176 Przegl1d Geologiczny, vol. 58, nr 12, 2010 Zak3ad Paleobotaniki, Instytut Botaniki im. W3adys3awa Szafera Polskiej Akademii Nauk, ul. Lubicz 46, 31-512 Kraków; e.worobiec@botany.pl Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Jagielloñskiego, ul. Oleandry 2a, 30-063 Kraków E. Worobiec J. Szulc
Starting Page	1176
Ending Page	1181
Page Count	6
File Format	PDF HTM / HTML
Volume Number	58
Alternate Webpage(s)	https://www.pgi.gov.pl/images/stories/przeglad/2010rok/pg_2010_12_16.pdf
Language	English
Access Restriction	Open
Content Type	Text
Resource Type	Article